Anılar yalnızca zihinsel imgeler değil, aynı zamanda fiziksel olarak da hareket ediyor olabilir. Northwestern Üniversitesi’nden nörobilimcilerin gerçekleştirdiği son çalışma, beynin özellikle uzamsal hafızadan sorumlu bölgesi olan hipokampüste, zaman içinde gerçekleşen değişimlere ışık tutarak bu çarpıcı fikri gündeme taşıyor. Fare deneyleri, hafızanın statik değil dinamik olduğunu gösteriyor
Araştırma ekibi, hipokampüsün zamanla nasıl farklı nöral örüntüler oluşturduğunu gözlemlemek amacıyla fareleri sanal bir ortamda koşu bandına yerleştirdi. Her bir deney boyunca ekranlar, farelerin hareketine göre şekillenen bir labirenti yansıtırken sabit bir koku ve arka planda çalan beyaz gürültü kullanıldı. Böylece çevresel etkenlerin sabit tutulduğu kontrollü bir deney alanı oluşturuldu.
Yüksek çözünürlüklü görüntüleme teknikleriyle donatılmış bu çalışmada araştırmacılar, beyin aktivitesini gerçek zamanlı izleyerek temsili kayma (representational drift) adı verilen bir olgunun, dışsal değişikliklerden bağımsız olarak gerçekleştiğini keşfetti. Önceden çevreyle bağlantılı olduğu düşünülen bu kaymanın aslında beynin içsel bir yeniden yapılanma sürecinin parçası olabileceği düşünülüyor.
Araştırma baş yazarı Daniel Dombeck ve ekibi, bu kaymanın beynin, tekrarlayan ama hafifçe farklılaşan deneyimleri nasıl depoladığıyla ilgili olabileceğini savunuyor. Örneğin, bir kişinin en sevdiği restorana tekrar gitmesi gibi tanıdık deneyimler sırasında beyin bu bilgileri hafifçe yeniden kategorize edebilir.
Bu keşif, beynin zamanla bilgileri nasıl yeniden yapılandırdığını anlamak açısından büyük önem taşıyor. Eğer benzer bir mekanizma insan beyninde de geçerliyse hafıza bozukluklarının anlaşılması ve tedavi edilmesinde devrim yaratabilecek yeni yaklaşımlar geliştirilebilir. Ayrıca bu dinamik yapı, yapay zekâ sistemlerinin de biyolojik hafıza modellemelerinde yeni bir referans noktası sunabilir.
